MANDALARDA SÜT YAĞI İÇİN TATLI SU YOSUNU (MAKRO ALGLER) EN ÖNEMLİ BESİN MADDESİDİR.
İTALYAN MANDALARI SÜT YAĞ ASİTLERİ YÖNÜNDEN OLDUKÇA ZENGİNDİR. BU ZENGİNLİK MOZZERELLA PEYNİRİNİ DÜNYA LİGİNE TAŞIMIŞTIR.
Sorunlar: Bölgemizde manda yetiştiriciliğinin tüm ülkemizde olduğu gibi sosyal-ekonomik çok yönlü ve acil çözüme kavuşturulması gereken birçok sorunu bulunmaktadır. Burada en önemli ve teknik anlamda kısa vadede çözüme kavuşturulabilecek başlıca 3 sorun
1.Manda yetiştiriciliğinin sorunlarının en başında bölgemizde yetiştirilen mandaların verim yönünden ıslah edilmemiş olması gelmektedir. Gerek süt verimi gerek ise yavrularda büyüme hızının yavaş olması, laktasyon süresinin kısa olması gibi bir çok verim parametreleri yönünden dünya ve ülke ortalamasının gerisindedir.
Dünyaca ünlü İtalyan mozzerella peyniri, İtalyan Mandasının sütü kullanılarak yapılmakta İtalyan Mandaları süt yağ asitleri yönünden ıslah edilmiş ve istenilen süt yağı asidi yönüyle oldukça zengindir. Bu zenginlik mozzerella peynirini dünya ligine taşımış ve katma değeri yüksek bir ürün haline gelmiştir. İtalyan mandası ile aynı ortak atadan gelen ve yakın akraba olan bölgemizde yetiştirilen Anadolu Mandası ise ıslah edilmediği için bu yönüyle oldukça eksik kalmıştır.
2.Manda yetiştiriciliğinde sulak alanlar, bataklık ve göletler oldukça önemlidir. Yüzyıllar boyunca mandalar su ve bataklıkla özdeşleşmiş, adaptasyon kabiliyetlerini bu yönde artırmış ve bu özel alanlara bağımlı hale gelmişlerdir. Kurak karasal iklimlerde, kış aylarında dahi bu sulak alanlarda hayatta kalarak yüz yıllar boyunca bulundukları bölgelere uyum sağlamışlardır.
Manda yetiştiriciliğinde yetiştiriciler, süt verimi sığırlara göre az olduğu için mandalara ilave bir besleme yapmadan sadece sulak alanlarda ve bölge meralarında hayvanlarını otlatarak süt elde etme çabaları vardır. Bu yönüyle mandalar işletmelerde hep göz ardı edilerek ikincil öncelik haline gelmiştir.
Otlama alanlarının azalması manda sayısını da olumsuz etkilemektedir. Mevcut mera ve otlatma alanlarının azalması süt yağı için olmazsa olmaz ve göletlerde yetişen makro alglerin (tatlı su yosunu) azalması mandalar üzerinde ciddi bir tehdit olmaktadır.
3.Manda yetiştiriciliğinde bir diğer sorun ise manda sütünün elde edilmesinde hijyen şartlarının yeterince uygulanmaması ve aile işletmelerinde elde edilen süt ve süt ürünlerinin kontrol edilememesidir
YAZI DİZİSİ DEVAM EDECEK
Dr. Yunus Arzık-Hayvancılık Uzm. Evcil Hayvan Gen Kaynakları Uzm.
Food and Agriculture Organization (FAO) of the United Nations (UN)
Derleyen:Nezir Ötegen
İTALYAN MANDALARI SÜT YAĞ ASİTLERİ YÖNÜNDEN OLDUKÇA ZENGİNDİR. BU ZENGİNLİK MOZZERELLA PEYNİRİNİ DÜNYA LİGİNE TAŞIMIŞTIR.
Sorunlar: Bölgemizde manda yetiştiriciliğinin tüm ülkemizde olduğu gibi sosyal-ekonomik çok yönlü ve acil çözüme kavuşturulması gereken birçok sorunu bulunmaktadır. Burada en önemli ve teknik anlamda kısa vadede çözüme kavuşturulabilecek başlıca 3 sorun
1.Manda yetiştiriciliğinin sorunlarının en başında bölgemizde yetiştirilen mandaların verim yönünden ıslah edilmemiş olması gelmektedir. Gerek süt verimi gerek ise yavrularda büyüme hızının yavaş olması, laktasyon süresinin kısa olması gibi bir çok verim parametreleri yönünden dünya ve ülke ortalamasının gerisindedir.
Dünyaca ünlü İtalyan mozzerella peyniri, İtalyan Mandasının sütü kullanılarak yapılmakta İtalyan Mandaları süt yağ asitleri yönünden ıslah edilmiş ve istenilen süt yağı asidi yönüyle oldukça zengindir. Bu zenginlik mozzerella peynirini dünya ligine taşımış ve katma değeri yüksek bir ürün haline gelmiştir. İtalyan mandası ile aynı ortak atadan gelen ve yakın akraba olan bölgemizde yetiştirilen Anadolu Mandası ise ıslah edilmediği için bu yönüyle oldukça eksik kalmıştır.
2.Manda yetiştiriciliğinde sulak alanlar, bataklık ve göletler oldukça önemlidir. Yüzyıllar boyunca mandalar su ve bataklıkla özdeşleşmiş, adaptasyon kabiliyetlerini bu yönde artırmış ve bu özel alanlara bağımlı hale gelmişlerdir. Kurak karasal iklimlerde, kış aylarında dahi bu sulak alanlarda hayatta kalarak yüz yıllar boyunca bulundukları bölgelere uyum sağlamışlardır.
Manda yetiştiriciliğinde yetiştiriciler, süt verimi sığırlara göre az olduğu için mandalara ilave bir besleme yapmadan sadece sulak alanlarda ve bölge meralarında hayvanlarını otlatarak süt elde etme çabaları vardır. Bu yönüyle mandalar işletmelerde hep göz ardı edilerek ikincil öncelik haline gelmiştir.
Otlama alanlarının azalması manda sayısını da olumsuz etkilemektedir. Mevcut mera ve otlatma alanlarının azalması süt yağı için olmazsa olmaz ve göletlerde yetişen makro alglerin (tatlı su yosunu) azalması mandalar üzerinde ciddi bir tehdit olmaktadır.
3.Manda yetiştiriciliğinde bir diğer sorun ise manda sütünün elde edilmesinde hijyen şartlarının yeterince uygulanmaması ve aile işletmelerinde elde edilen süt ve süt ürünlerinin kontrol edilememesidir
YAZI DİZİSİ DEVAM EDECEK
Dr. Yunus Arzık-Hayvancılık Uzm. Evcil Hayvan Gen Kaynakları Uzm.
Food and Agriculture Organization (FAO) of the United Nations (UN)
Derleyen:Nezir Ötegen
