ZİLE KERPİÇ EVLERİ KORUNUYOR
ZİLE EVLERİ KORUNDUKÇA ZİLE GÜZELLEŞİYOR
ZİLE EVLERİ MARKALAŞABİLİRZile Kerpiçleri, Zile'de evlerin duvarlarını yapmak için kullanılan kerpiç 1970'li yıllara kadar dökülerek ev yapımında kullanıldı.
Zile'de 2 ayrı mekanda ilkbahar ve sonbahar sonlarında yapılır. Su kaynağının yanında kolay ulaşılabildiği ve killi toprağın olduğu,nakliye kolaylığı olan yerlerden, Köyün doğusunda Garip Cevizler ve harmanlar bölgesinde Acısu'dan gelen su arkının tam kenarında Kerpiç renkleri kirli sarı ve kirli beyaz olarak hazırlanır.
Köyün batısında Yenipınar’dan çıkarılan killi toprak elenir, saman, saman artığı kesmük,sap kırıntıları (biraz iri samanın düğümlü bölümleri) ile önce bir iki sefer kuru olarak karıştırılır, sonra da uygun kıvama gelinceye kadar su ile karıştırılır.
Karılarak yığın haline getirilmiş çamur gölgelikte bir-iki gün mayalanacakmış gibi bekletilir.
HAZIRLIK VE EBAT
Daha önce kerpiç serilecek zemin gözden geçirilerek islâh edilir bir marangozun hazırladığı kalıpları ıslatıp ince saman serpildikten sonra çamur harcı el arabası veya kürekke ile taşınarak dökülür, ameleler dizlerine kadar sıvadığı ayakları ile kalıptaki harcı sıkıştırırlar.
En sonunda da mala ve mastarla üstü düzlenirdi.
Kalıp/kerpiç ölçüsünü ev duvarları kalınlıkları 12x(20)x40 cm
Toprak ve kil dengesi de önemlidir. Toprağın içindeki kil miktarı öyle bir ayarlanmalı ki kerpiç duvar, yağmurdan erimeyecek, yanmayacak, çatlayıp kırılmayacak hatta ufalanmayacak!
KARIŞIM ORANI
Bu yüzden Yapı Malzemesi % 33 kil, %67 samanlı, lifli toprak olmalı.
Saman, kesmük sap, lif oranı da 1m³ çamur içinde 10 kg olmalı.
Kerpiç evlerin temelden su basmana kadar duvarları köy çevresinde çok bol olan taş ile yapılır.
USTANIN SAĞLAMLIK TESTİ
Zile kerpiç evlerinin çoğunun ustalığını 1920 ortalarında başlayarak yapan, yaşlılığında da 2 köy camiini yaptıran en büyük usta Mevlüt UZEL Çavuş'tu. (D1308)
Kerpiçler çevrilerek, altüst yspılarak kuruduktan sonra basınç testi için ve bilirkişi olarak Mevlüt Çavuş gelir, Seçtiği kurumuş 2 kerpiçi 30 cm arayla koydurur üstünede 3.kerpici koyarak çalışanlardan birini kerpiç üstüne çıkararak test ettirirdi.
Mevlüt çavuşun ustalığını anlatan köy büyükleri :
Aşağıda çalışan 2 amele ne çamur harcı ne de kerpiç yetiştiremezler ustayı kızdırırlarmış. Çavuş bilmem kaç kg'lık kerpici tek eli ile alır, istediği yere olması gerektiği gibi yerleştirmiş.
NAKLİYE
Harman yerindeki kerpiçleri inşaat alanına taşımak için: eşek ve katırların semeri üzerine yapılan yaklaşık 10 kerpiç sığan ahşap aparatla, kağnı, belki at arabası sonraki yıllarda traktör römorku ile taşınmış olabilir.
Hazırlayan ibrahim Kozanoğlu
Derleyen Nezir Ötegen
ZİLE EVLERİ KORUNDUKÇA ZİLE GÜZELLEŞİYOR
ZİLE EVLERİ MARKALAŞABİLİRZile Kerpiçleri, Zile'de evlerin duvarlarını yapmak için kullanılan kerpiç 1970'li yıllara kadar dökülerek ev yapımında kullanıldı.
Zile'de 2 ayrı mekanda ilkbahar ve sonbahar sonlarında yapılır. Su kaynağının yanında kolay ulaşılabildiği ve killi toprağın olduğu,nakliye kolaylığı olan yerlerden, Köyün doğusunda Garip Cevizler ve harmanlar bölgesinde Acısu'dan gelen su arkının tam kenarında Kerpiç renkleri kirli sarı ve kirli beyaz olarak hazırlanır.
Köyün batısında Yenipınar’dan çıkarılan killi toprak elenir, saman, saman artığı kesmük,sap kırıntıları (biraz iri samanın düğümlü bölümleri) ile önce bir iki sefer kuru olarak karıştırılır, sonra da uygun kıvama gelinceye kadar su ile karıştırılır.
Karılarak yığın haline getirilmiş çamur gölgelikte bir-iki gün mayalanacakmış gibi bekletilir.
HAZIRLIK VE EBAT
Daha önce kerpiç serilecek zemin gözden geçirilerek islâh edilir bir marangozun hazırladığı kalıpları ıslatıp ince saman serpildikten sonra çamur harcı el arabası veya kürekke ile taşınarak dökülür, ameleler dizlerine kadar sıvadığı ayakları ile kalıptaki harcı sıkıştırırlar.
En sonunda da mala ve mastarla üstü düzlenirdi.
Kalıp/kerpiç ölçüsünü ev duvarları kalınlıkları 12x(20)x40 cm
Toprak ve kil dengesi de önemlidir. Toprağın içindeki kil miktarı öyle bir ayarlanmalı ki kerpiç duvar, yağmurdan erimeyecek, yanmayacak, çatlayıp kırılmayacak hatta ufalanmayacak!
KARIŞIM ORANI
Bu yüzden Yapı Malzemesi % 33 kil, %67 samanlı, lifli toprak olmalı.
Saman, kesmük sap, lif oranı da 1m³ çamur içinde 10 kg olmalı.
Kerpiç evlerin temelden su basmana kadar duvarları köy çevresinde çok bol olan taş ile yapılır.
USTANIN SAĞLAMLIK TESTİ
Zile kerpiç evlerinin çoğunun ustalığını 1920 ortalarında başlayarak yapan, yaşlılığında da 2 köy camiini yaptıran en büyük usta Mevlüt UZEL Çavuş'tu. (D1308)
Kerpiçler çevrilerek, altüst yspılarak kuruduktan sonra basınç testi için ve bilirkişi olarak Mevlüt Çavuş gelir, Seçtiği kurumuş 2 kerpiçi 30 cm arayla koydurur üstünede 3.kerpici koyarak çalışanlardan birini kerpiç üstüne çıkararak test ettirirdi.
Mevlüt çavuşun ustalığını anlatan köy büyükleri :
Aşağıda çalışan 2 amele ne çamur harcı ne de kerpiç yetiştiremezler ustayı kızdırırlarmış. Çavuş bilmem kaç kg'lık kerpici tek eli ile alır, istediği yere olması gerektiği gibi yerleştirmiş.
NAKLİYE
Harman yerindeki kerpiçleri inşaat alanına taşımak için: eşek ve katırların semeri üzerine yapılan yaklaşık 10 kerpiç sığan ahşap aparatla, kağnı, belki at arabası sonraki yıllarda traktör römorku ile taşınmış olabilir.
Hazırlayan ibrahim Kozanoğlu
Derleyen Nezir Ötegen
