Nuh Naci Yazgan Üniversitesi Zile kerpiç evleri ile ilgili akademik çalışma başlattı.Kayseri Nuh Naci Yazgan Üniversitesi iç mimarlık ve çevre tasarım bölümü 5 öğretim görevlisi 60 öğrenci ile birlikte Zile mahallemize gelerek kerpiç evleri ve buradaki iç mimari ile ilgili çalışmalar başlatmış bulunmaktadırlar.NNY İç mimari ve çevre tasarım
Bölüm Başkanı Doktor öğretim üyesi Merve Çetinkaya Sönmez
Doktor öğretim üyesi Gözde kuzu Dinç
Doktor öğretim üyesi Masoumeh Khanzadeh
Öğretim üyesi
Penbe gül Öztürk
Öğretim görevlisi
Şerife Ünal
nezaretinde öğrenciler Cuma günü 20 Ekim Cuma günü ilçemize gelerek Zile köyümüzde çalışmalarını başlatmış bulundular.Organizasyonda katkida bulunan İbrahim gönlütok, Bayram Alay, Köy Muhtarı Cuma Karataş ve tüm köy halkına misafirperverlikleri nedeniyle teşekkür ederizAkademik heyet ve öğrencilerimize de teşekkür ediyor çalışmalarında başarılar diliyoruz
ZİLE ESKİ KERPİÇ EVLERİN İÇ MİMARİSİCÜMLE KAPISI
Evlere giriş kapısı çoğunlukla çift kanatlıdır. Avluya üzüm küfeleri,
zaire çuvalı,un seklemi ile yüklü eşek veya katırların girebileceği şekilde geniştir. (70+130) veya (100+100) cm .Açılır kanat yükseklikleri ise190~200 cm dir. (F1)
Çift kanatlı kapı üstleri de açık pencere vardır. Avluyu aydınlık ve havalandırma için çift kanatlı kapı genişliğinde ve 80~100 cm yüksekliğinde dövme geçmeli yuvarlak demirden mamul 20*20cm karelajlıdır. (F2)
Kapı arkasında güvenlik için sıcak demirci ustalarının yaptıği kilitleme sistemi, sabit kapı kanadı arkasında payanda, ve sürgü demirleri vardır. Tabii mutlaka habersiz geleni hane halkına duyurmak için açılan kapı kanadı arkasında zil veya çan asılıdır.( F3)AVLUTandır :
En az Haftada 40~50 ekmek pişirilecek,sonra da közünde çömlek ile yemek yapılacak tandır birimi vardır.Ocak :
Tandıra yakın bir yerde hemen alel usül yemek ısıtılacak,tavada bir şey pişirilecek bağ çubuklarıyla veya gevenle tutuşturulan bir küçük açık ocak vardırKümes ve kapısı:
Üst kata çıkılan ilk 3-4 basamağı taş olan ahşap merdiven vardır.Genellikle merdiven altında da evin ihtiyaçlarını karşılayacak kadar tavuk beslenen kümes vardır.Hela wc:
Evin helası genellikle ilk avludadır. Kapalı kanalizasyonu avlunun ortasından dışarıya kadar çıkartılır,Yılda bir defa boşaltılarak yenilenir.Terek ve Gömme dolap:Kerpiç duvarlar sıvası ile 45 cm den fazla derin yapıldığında yani kerpiçler duvar örülürken dikine kullanıldığı hallerde uygun olan her mekana her odaya basit akşap desenli kapaklı gömme dolap ve kapaksız yine 2-3 raflı Terek yapılır.AHIRAhırda Musur denilen yemlik ahır boyunca en fazla 3-4 baş hayvan için yapılır. Saman,yonca taze veya kuru ot verilir. Gübre taşımak için sırt selesi sabit alt sehbası, kaşağı,yular,koşum takımı, askılığı, eyer, kürtün, kolan rafı,
Saman selesi, gözer, kalbur askıları, kuru ot, yonca demeti yeri:
Gece veya sabah gün doğmadan ahırdaki hayvanların yemlenmesi bakımı,sağılması için gerekli olan eşyalar
Güğümlük Kürtünlük, Eyerlik Aşırmalık yerleri avluda ahır önünde durur.ÜZÜM PEKMEZİ KAYNATMA OCAĞI:Geniş arsalı evlerin yine geniş avlularının bir bölümü damın devamı bir sundurma şeklinde kapatılır. Bu mekanda:
Şırana: Bağdan getirilen 2 küfe yüklü eşekler bir havuz şeklindeki tabanı çimento şaplı alana boşaltılır.
Lüngür:
üzüm şırası bu bölümde biriktirilir.Ham tutma Kazanı (Mayalanma) 70-80 cm çapında kazandır.
Lüngürden alınan şıra kazana doldurulur,içine çok özel Ağtoprak (Marn toprağı )ile ham tutturulur, bir nevi mayalanır.Kaynatma Leğeni:
R=140-150 cm
Kazan yüzeyindeki arınmış şıra kaynatma leğenine alınır kaynatılıp üzüm pekmezi yapılır. Sirke yapımı:Kazandaki ağtoprak tortusu kıl keçesi torbası üstüne büyük taşlar konarak süzülür elde edilen yarı pişmiş şıradan sirke kurulur.ÖRTMEÖrtme avlu ile kışevi arasında olan evin bölümüdür Daha ziyade kara kış günlerinde avluda tandır yakılamadığı zamanlar bu kapalı birimde tandır yakılır. Evin altkatında bir nevi mutfak olarak ta kullanılır.
Ahşaptan ambar at,eşek ve kümes hayvanlarının arpası için kullanılır.
Takım tezgahı Balta,kürek,kazma keser,kösü tuzağı,ip-halat demetleri saklanır.Kışevi:
Evlerin alt katlarında en dipte, kışın sıcak,yaz aylarında çok serin bir odadır. İçerisinde tel dolap gömme dolap CAĞ, su depmesi ,Terek, zaire ambarı, bal teknesi gibi bölüm ve üniteler bulunur.CAĞ
Tabanı şimşir geniş yekpare taşla kaplı,ortası delikli bir mekan. abdest alınan Hamam,Lavabo, banyo suyunun akıp gittiği delikli mekan, 70'li yıllardan sonra tulum torbası asılan yer. (Ağcakatık)ÜSTKAT
Avludan ahşap merdivenle çıkılan sofa etrafında 2 oda, hazın evi (kiler), odunluk ve bir seki bulunur.
SOFA Su küpü (Depme) köşesi,Mutfak,odunluk hatta duvarların doğuya bakan köşesinde beslenen dışarıya açık duvara gömülü keklik kafesi vardır.Oda alt sekisi:
Her odada 2 bölüm vardır.Giriş bölümünde alt sekide Hamam, Musandıra (Yüklük) ,gömme dolap,terek,sandık bulunur. Misafir gelenlerin genç olanları,ve hizmet edenler bu bölümde otururlar. Odun sobası,Mangal da alt sekide olur.Alt-Üst seki arasında Trabzanlar (Bir nevi korkuluk)Trabzan: Eski kerpiç evlerin özellikle büyük odasında vardır. Odanın üst sekisi ile alt sekisini ayıran, odadaki 2 baş köşeye ilaveten 2 köşe daha oluşturan, odaya giriş yüzeyinde açık raflı, idare lambası, fener, kibrit,çekecek konulabilen bir ahşap yapıdır her odada 2 tane olur.Oda üst sekisi:
Alt sekiden ~20 cm yukadadır.Ağır misafirler,toplanma, yemek sofrası bu sekide olur. Her büyük odanın pencere üstünde FARİSİ denilen ahşap süsleme vardır. Her yapan ustanın imzasını taşıyan nişanı çakılıdır.Oda kenarı duvara dayalı berdi,hasır,kamıştan yapılmış 12*120*35 cm ot yastıklarlar döşenmiş,üstleri yörenin motifleri ile işlenmiş yaygı ile kaplanmıştır. Misafirlerin oturması rahat etmesi için yastık önlerinde de 89*80 minderler olur.
Alt üst iki uzun duvarlar bir adam kol boyuyla ulaşacak mesafede RAF vardır.
Gaz lambası, idare lambası hatta gaz fenerleri için ahşap lambalıkları unutmamalı.Tavan-Dam yapısı
Tüm mekanların tavan bölümü sırası ile mağ 15-20 cm çapında kabuğu soyulmuş ağaçtır. Bie ters bir düz döşenir. Mağ'ların üstüne biraz varlıklı olanlar sultan sazlığı kamışlarından yapılmış özel çapraz örgülü hasır döşenir. Mağların üstüne ters yönde kamış demetlerinin bağı çözülerek yerleştirilir. Önemsiz yapılarda kamış yerine hasır örülen Berdi ile kaplanır. Kamış örtü üzerine su geçirmez killi toprak çamuru serilir. En üst katın altına yöresel pomza, tüf gibi yağmur suyunu emebilen kum çeşiti serilir. En üst kata da yuvak ile kolay sıkışıp damların serleşmesi için toprak serilir.Gök gürlemeye başladı mı tüm köylüler damlara çıkar,çapı R=25 cm uzunluğu L=60 cm olan sert taştan yontulmuş yuvak ile yuğarlar,yani damdaki toprak örtüyü sıkıştırmaya başlarlar.
Kış mevsiminde de damlarda 20-30 cm kalınlığında biriken karları KÜREKKE denilen ahşaptan yapılmış aletle sövekellerden aşağı kürürlerdi.
Kaynak kişi; İbrahim Kozanoğlu
Nezir Ötegen
Bölüm Başkanı Doktor öğretim üyesi Merve Çetinkaya Sönmez
Doktor öğretim üyesi Gözde kuzu Dinç
Doktor öğretim üyesi Masoumeh Khanzadeh
Öğretim üyesi
Penbe gül Öztürk
Öğretim görevlisi
Şerife Ünal
nezaretinde öğrenciler Cuma günü 20 Ekim Cuma günü ilçemize gelerek Zile köyümüzde çalışmalarını başlatmış bulundular.Organizasyonda katkida bulunan İbrahim gönlütok, Bayram Alay, Köy Muhtarı Cuma Karataş ve tüm köy halkına misafirperverlikleri nedeniyle teşekkür ederizAkademik heyet ve öğrencilerimize de teşekkür ediyor çalışmalarında başarılar diliyoruz
ZİLE ESKİ KERPİÇ EVLERİN İÇ MİMARİSİCÜMLE KAPISI
Evlere giriş kapısı çoğunlukla çift kanatlıdır. Avluya üzüm küfeleri,
zaire çuvalı,un seklemi ile yüklü eşek veya katırların girebileceği şekilde geniştir. (70+130) veya (100+100) cm .Açılır kanat yükseklikleri ise190~200 cm dir. (F1)
Çift kanatlı kapı üstleri de açık pencere vardır. Avluyu aydınlık ve havalandırma için çift kanatlı kapı genişliğinde ve 80~100 cm yüksekliğinde dövme geçmeli yuvarlak demirden mamul 20*20cm karelajlıdır. (F2)
Kapı arkasında güvenlik için sıcak demirci ustalarının yaptıği kilitleme sistemi, sabit kapı kanadı arkasında payanda, ve sürgü demirleri vardır. Tabii mutlaka habersiz geleni hane halkına duyurmak için açılan kapı kanadı arkasında zil veya çan asılıdır.( F3)AVLUTandır :
En az Haftada 40~50 ekmek pişirilecek,sonra da közünde çömlek ile yemek yapılacak tandır birimi vardır.Ocak :
Tandıra yakın bir yerde hemen alel usül yemek ısıtılacak,tavada bir şey pişirilecek bağ çubuklarıyla veya gevenle tutuşturulan bir küçük açık ocak vardırKümes ve kapısı:
Üst kata çıkılan ilk 3-4 basamağı taş olan ahşap merdiven vardır.Genellikle merdiven altında da evin ihtiyaçlarını karşılayacak kadar tavuk beslenen kümes vardır.Hela wc:
Evin helası genellikle ilk avludadır. Kapalı kanalizasyonu avlunun ortasından dışarıya kadar çıkartılır,Yılda bir defa boşaltılarak yenilenir.Terek ve Gömme dolap:Kerpiç duvarlar sıvası ile 45 cm den fazla derin yapıldığında yani kerpiçler duvar örülürken dikine kullanıldığı hallerde uygun olan her mekana her odaya basit akşap desenli kapaklı gömme dolap ve kapaksız yine 2-3 raflı Terek yapılır.AHIRAhırda Musur denilen yemlik ahır boyunca en fazla 3-4 baş hayvan için yapılır. Saman,yonca taze veya kuru ot verilir. Gübre taşımak için sırt selesi sabit alt sehbası, kaşağı,yular,koşum takımı, askılığı, eyer, kürtün, kolan rafı,
Saman selesi, gözer, kalbur askıları, kuru ot, yonca demeti yeri:
Gece veya sabah gün doğmadan ahırdaki hayvanların yemlenmesi bakımı,sağılması için gerekli olan eşyalar
Güğümlük Kürtünlük, Eyerlik Aşırmalık yerleri avluda ahır önünde durur.ÜZÜM PEKMEZİ KAYNATMA OCAĞI:Geniş arsalı evlerin yine geniş avlularının bir bölümü damın devamı bir sundurma şeklinde kapatılır. Bu mekanda:
Şırana: Bağdan getirilen 2 küfe yüklü eşekler bir havuz şeklindeki tabanı çimento şaplı alana boşaltılır.
Lüngür:
üzüm şırası bu bölümde biriktirilir.Ham tutma Kazanı (Mayalanma) 70-80 cm çapında kazandır.
Lüngürden alınan şıra kazana doldurulur,içine çok özel Ağtoprak (Marn toprağı )ile ham tutturulur, bir nevi mayalanır.Kaynatma Leğeni:
R=140-150 cm
Kazan yüzeyindeki arınmış şıra kaynatma leğenine alınır kaynatılıp üzüm pekmezi yapılır. Sirke yapımı:Kazandaki ağtoprak tortusu kıl keçesi torbası üstüne büyük taşlar konarak süzülür elde edilen yarı pişmiş şıradan sirke kurulur.ÖRTMEÖrtme avlu ile kışevi arasında olan evin bölümüdür Daha ziyade kara kış günlerinde avluda tandır yakılamadığı zamanlar bu kapalı birimde tandır yakılır. Evin altkatında bir nevi mutfak olarak ta kullanılır.
Ahşaptan ambar at,eşek ve kümes hayvanlarının arpası için kullanılır.
Takım tezgahı Balta,kürek,kazma keser,kösü tuzağı,ip-halat demetleri saklanır.Kışevi:
Evlerin alt katlarında en dipte, kışın sıcak,yaz aylarında çok serin bir odadır. İçerisinde tel dolap gömme dolap CAĞ, su depmesi ,Terek, zaire ambarı, bal teknesi gibi bölüm ve üniteler bulunur.CAĞ
Tabanı şimşir geniş yekpare taşla kaplı,ortası delikli bir mekan. abdest alınan Hamam,Lavabo, banyo suyunun akıp gittiği delikli mekan, 70'li yıllardan sonra tulum torbası asılan yer. (Ağcakatık)ÜSTKAT
Avludan ahşap merdivenle çıkılan sofa etrafında 2 oda, hazın evi (kiler), odunluk ve bir seki bulunur.
SOFA Su küpü (Depme) köşesi,Mutfak,odunluk hatta duvarların doğuya bakan köşesinde beslenen dışarıya açık duvara gömülü keklik kafesi vardır.Oda alt sekisi:
Her odada 2 bölüm vardır.Giriş bölümünde alt sekide Hamam, Musandıra (Yüklük) ,gömme dolap,terek,sandık bulunur. Misafir gelenlerin genç olanları,ve hizmet edenler bu bölümde otururlar. Odun sobası,Mangal da alt sekide olur.Alt-Üst seki arasında Trabzanlar (Bir nevi korkuluk)Trabzan: Eski kerpiç evlerin özellikle büyük odasında vardır. Odanın üst sekisi ile alt sekisini ayıran, odadaki 2 baş köşeye ilaveten 2 köşe daha oluşturan, odaya giriş yüzeyinde açık raflı, idare lambası, fener, kibrit,çekecek konulabilen bir ahşap yapıdır her odada 2 tane olur.Oda üst sekisi:
Alt sekiden ~20 cm yukadadır.Ağır misafirler,toplanma, yemek sofrası bu sekide olur. Her büyük odanın pencere üstünde FARİSİ denilen ahşap süsleme vardır. Her yapan ustanın imzasını taşıyan nişanı çakılıdır.Oda kenarı duvara dayalı berdi,hasır,kamıştan yapılmış 12*120*35 cm ot yastıklarlar döşenmiş,üstleri yörenin motifleri ile işlenmiş yaygı ile kaplanmıştır. Misafirlerin oturması rahat etmesi için yastık önlerinde de 89*80 minderler olur.
Alt üst iki uzun duvarlar bir adam kol boyuyla ulaşacak mesafede RAF vardır.
Gaz lambası, idare lambası hatta gaz fenerleri için ahşap lambalıkları unutmamalı.Tavan-Dam yapısı
Tüm mekanların tavan bölümü sırası ile mağ 15-20 cm çapında kabuğu soyulmuş ağaçtır. Bie ters bir düz döşenir. Mağ'ların üstüne biraz varlıklı olanlar sultan sazlığı kamışlarından yapılmış özel çapraz örgülü hasır döşenir. Mağların üstüne ters yönde kamış demetlerinin bağı çözülerek yerleştirilir. Önemsiz yapılarda kamış yerine hasır örülen Berdi ile kaplanır. Kamış örtü üzerine su geçirmez killi toprak çamuru serilir. En üst katın altına yöresel pomza, tüf gibi yağmur suyunu emebilen kum çeşiti serilir. En üst kata da yuvak ile kolay sıkışıp damların serleşmesi için toprak serilir.Gök gürlemeye başladı mı tüm köylüler damlara çıkar,çapı R=25 cm uzunluğu L=60 cm olan sert taştan yontulmuş yuvak ile yuğarlar,yani damdaki toprak örtüyü sıkıştırmaya başlarlar.
Kış mevsiminde de damlarda 20-30 cm kalınlığında biriken karları KÜREKKE denilen ahşaptan yapılmış aletle sövekellerden aşağı kürürlerdi.
Kaynak kişi; İbrahim Kozanoğlu
Nezir Ötegen
