LİDER VE KOMUTAN SEYDİ ŞERİF TÜRBESİ TEPESİNDEKİ MERMER ALEMTEKKE, ZAVİYE, DERGAH HAYATINDA ÜÇ MUKTEDİR FİGÜR:
ALEM, SANCAK VE TUĞAlemin, kalabalık ve kargaşa anında lider ve komutanın bulunduğu yere işaret
etmesinin yanında yerine getirdiği diğer önemli bir görev, bir topluluğu birlik ve
beraberlik içinde tutmasıdır.SEYDİ ŞERİF (Vefatı:H-675/1259) TÜRBESİNİ BİR KEZ DAHA GEZELİM VE İNCELEYELİM DETAYLARDA NE İNCE MESAJLAR VAR ARAŞTIRALIM
Develi’nin Anadolu Selçukluları döneminde önemli bir yerleşim merkezi olmasına etki eden unsurları araştıralım
Develi’deki ilim erbabı ve gönül sultanlarından Rifâî şeyh’i -Şeyhü’l abdal Seyyid şerif-er Rufai hazretleri Türbesi Kubbe tepe noktasında beyaz mermer bir alem yükselmektedir.ALEM, SANCAK VE TUĞ
Türk İslam toplumlarında askeri, dini ve sosyal alanlarda, dergah, zaviye, tekke, türbe, Cami ve mescitlerde olduğu gibi kubbe merkezlerinde alem dikkat çekmektedir. Alem “belli eden, bildiren; iz, alâmet, işaret, nişan”dır.TEKKE, ZAVİYE, DERGAH HAYATINDA ÜÇ MUKTEDİR FİGÜR:
ALEM, SANCAK VE TUĞ- Güldane Gündüzöz
Sancak, alem ve tuğ, devlet geleneğini temsil eden önemli sembolik figürlerdir. Anadolu tekke kültüründe ise sancak, alem ve tuğun hem maddi hem de manevi fonksiyonları bulunmaktadır.
Tekke geleneğinde de tâc, çerağ, seccâde, hilat, sofra ve alem gibi manevi halifelik nişaneleri mevcuttur(Mehmed Vehbi Efendi, ty: 102).Tekkede kullanılan alem, sancak ya da tuğ, bir yönüyle tasavvuf ehlinin kendi dinamikleri içinde şekillendirdiği bir kimlik olarak belirginleşmektedir.
Bu cümleden olarak Mevlevî, Bektaşî, Kalenderî gibi tarikatların sancakları, alemleri, arma niteliğini taşıyan taşları, giysileri ve kullanım eşyaları onları tanıtan sembollerdir (Pekpelvan, 2006: 803).Alemin, kalabalık ve kargaşa anında lider ve komutanın bulunduğu yere işaret
etmesinin yanında yerine getirdiği diğer önemli bir görev, bir topluluğu birlik ve
beraberlik içinde tutmasıdır.
Alem, bayrak ve sancak, manevi bir güç kaynağı olarak kabul edilmiştir. İslâmiyet’in kabulünden önce Türklerin, çadır ve sancak direklerinin tepesine genellikle küre şeklinde alemler taktıkları bilinmektedir. (Erdem, 1989: 2-352).Türk topluluklarının sancak, bayrak ve alemlerinde “ak sancak, ak alem”
nitelendirmeleriyle beyaz rengi kullandıkları bilinmektedir. (Çoruhlu, 2015: 235, 236).
Alem, Sancak, ve tuğ, devlet geleneğini temsil eden önemli sembolik alâmetlerdir.
Sûfî düşünce sisteminde de sancak, alem ve tuğ, tasavvuf geleneğinin vücut bulması
ve bu sistemde devamlılığını sağlaması için meşayih tarafından özellikle muhafaza
edilmiştir. SEYDİ ŞERİF TÜRBESİNDEKİ ŞAHİDE ÜZERİNDEKİ KANDİL SEMBOLÜ
Mezar taşları üzerine işlenen kandiller, çoğunlukla ölünün gömüldüğü mezarı kıyamete kadar aydınlatmakla ilgili sembolik bir rolü olduğu düşünülmekte.
İNŞA KİTABESİ
Türbe giriş kapısının üstünde beyaz mermer üzerinde üç satırlık inşa kitabesi bulunmaktadır.
Kitabe Anlamı: Kabir herkesin gireceği bir ev, ölüm de herkesin ondan içeceği bir bardaktır.
Bu türbe, Allah kabrini nurlandırsın eren Şeyh Seyyid Şerif Allah akıbetini ihsan eylesin, zaif kul Şeyh Muhammed’e H. 695 / M. 1296 yılında yaptırmıştırŞAHİDE
“8” eklindeki bu kursun üst parçasında yazı, alt parçasına ise kandil motifi görülmektedir. Yazı ve motif ta yüzeyine oyularak yapılmıştır. Taş üzerinde sülüs yazı ile: “Allah, bu türbe ( Meşed ) Allah nur içinde tutsun, abdalların Seyyid-i muhakkak ki şeyhlerin en büyüğü, Seyyid erif el-Rufai’ye aittir” (Türkmen 2003:221) yazılıdır.Ayrıca Hakkı Önkal türbenin doğu duvarına kırmızı boya ile yazılı üçüncü bir kitabeden söz etmektedir. Anlamı: Hüküm Allah’ın hükmüdür. Bunu sefer ayında H. 743 / M. 1342 senesinde fakir Savi yazdı. Allah ona ve bütün Müslümanlara mağfiret etsin.Kaynak eserler;
*Prof.Dr. Sultan Murat Topçu Develideki Türk eserleri
*Süsleme özellikleriyle Develideki Seyyd- i Şerif türbesi (Dr.Şükrü Dursun)
*Tekke, zaviye, dergah hayatında üç muktedir figür: alem, sancak ve tuğ- Güldane Gündüzöz
(Devellioğlu, 2004: 27; Erdem, 1989: 352).
Derleyen Nezir Ötegen 7.6.2024 Develi
ALEM, SANCAK VE TUĞAlemin, kalabalık ve kargaşa anında lider ve komutanın bulunduğu yere işaret
etmesinin yanında yerine getirdiği diğer önemli bir görev, bir topluluğu birlik ve
beraberlik içinde tutmasıdır.SEYDİ ŞERİF (Vefatı:H-675/1259) TÜRBESİNİ BİR KEZ DAHA GEZELİM VE İNCELEYELİM DETAYLARDA NE İNCE MESAJLAR VAR ARAŞTIRALIM
Develi’nin Anadolu Selçukluları döneminde önemli bir yerleşim merkezi olmasına etki eden unsurları araştıralım
Develi’deki ilim erbabı ve gönül sultanlarından Rifâî şeyh’i -Şeyhü’l abdal Seyyid şerif-er Rufai hazretleri Türbesi Kubbe tepe noktasında beyaz mermer bir alem yükselmektedir.ALEM, SANCAK VE TUĞ
Türk İslam toplumlarında askeri, dini ve sosyal alanlarda, dergah, zaviye, tekke, türbe, Cami ve mescitlerde olduğu gibi kubbe merkezlerinde alem dikkat çekmektedir. Alem “belli eden, bildiren; iz, alâmet, işaret, nişan”dır.TEKKE, ZAVİYE, DERGAH HAYATINDA ÜÇ MUKTEDİR FİGÜR:
ALEM, SANCAK VE TUĞ- Güldane Gündüzöz
Sancak, alem ve tuğ, devlet geleneğini temsil eden önemli sembolik figürlerdir. Anadolu tekke kültüründe ise sancak, alem ve tuğun hem maddi hem de manevi fonksiyonları bulunmaktadır.
Tekke geleneğinde de tâc, çerağ, seccâde, hilat, sofra ve alem gibi manevi halifelik nişaneleri mevcuttur(Mehmed Vehbi Efendi, ty: 102).Tekkede kullanılan alem, sancak ya da tuğ, bir yönüyle tasavvuf ehlinin kendi dinamikleri içinde şekillendirdiği bir kimlik olarak belirginleşmektedir.
Bu cümleden olarak Mevlevî, Bektaşî, Kalenderî gibi tarikatların sancakları, alemleri, arma niteliğini taşıyan taşları, giysileri ve kullanım eşyaları onları tanıtan sembollerdir (Pekpelvan, 2006: 803).Alemin, kalabalık ve kargaşa anında lider ve komutanın bulunduğu yere işaret
etmesinin yanında yerine getirdiği diğer önemli bir görev, bir topluluğu birlik ve
beraberlik içinde tutmasıdır.
Alem, bayrak ve sancak, manevi bir güç kaynağı olarak kabul edilmiştir. İslâmiyet’in kabulünden önce Türklerin, çadır ve sancak direklerinin tepesine genellikle küre şeklinde alemler taktıkları bilinmektedir. (Erdem, 1989: 2-352).Türk topluluklarının sancak, bayrak ve alemlerinde “ak sancak, ak alem”
nitelendirmeleriyle beyaz rengi kullandıkları bilinmektedir. (Çoruhlu, 2015: 235, 236).
Alem, Sancak, ve tuğ, devlet geleneğini temsil eden önemli sembolik alâmetlerdir.
Sûfî düşünce sisteminde de sancak, alem ve tuğ, tasavvuf geleneğinin vücut bulması
ve bu sistemde devamlılığını sağlaması için meşayih tarafından özellikle muhafaza
edilmiştir. SEYDİ ŞERİF TÜRBESİNDEKİ ŞAHİDE ÜZERİNDEKİ KANDİL SEMBOLÜ
Mezar taşları üzerine işlenen kandiller, çoğunlukla ölünün gömüldüğü mezarı kıyamete kadar aydınlatmakla ilgili sembolik bir rolü olduğu düşünülmekte.
İNŞA KİTABESİ
Türbe giriş kapısının üstünde beyaz mermer üzerinde üç satırlık inşa kitabesi bulunmaktadır.
Kitabe Anlamı: Kabir herkesin gireceği bir ev, ölüm de herkesin ondan içeceği bir bardaktır.
Bu türbe, Allah kabrini nurlandırsın eren Şeyh Seyyid Şerif Allah akıbetini ihsan eylesin, zaif kul Şeyh Muhammed’e H. 695 / M. 1296 yılında yaptırmıştırŞAHİDE
“8” eklindeki bu kursun üst parçasında yazı, alt parçasına ise kandil motifi görülmektedir. Yazı ve motif ta yüzeyine oyularak yapılmıştır. Taş üzerinde sülüs yazı ile: “Allah, bu türbe ( Meşed ) Allah nur içinde tutsun, abdalların Seyyid-i muhakkak ki şeyhlerin en büyüğü, Seyyid erif el-Rufai’ye aittir” (Türkmen 2003:221) yazılıdır.Ayrıca Hakkı Önkal türbenin doğu duvarına kırmızı boya ile yazılı üçüncü bir kitabeden söz etmektedir. Anlamı: Hüküm Allah’ın hükmüdür. Bunu sefer ayında H. 743 / M. 1342 senesinde fakir Savi yazdı. Allah ona ve bütün Müslümanlara mağfiret etsin.Kaynak eserler;
*Prof.Dr. Sultan Murat Topçu Develideki Türk eserleri
*Süsleme özellikleriyle Develideki Seyyd- i Şerif türbesi (Dr.Şükrü Dursun)
*Tekke, zaviye, dergah hayatında üç muktedir figür: alem, sancak ve tuğ- Güldane Gündüzöz
(Devellioğlu, 2004: 27; Erdem, 1989: 352).
Derleyen Nezir Ötegen 7.6.2024 Develi
